Διπολικές Διαταραχές

 

 Τι είναι οι διπολικές διαταραχές

 Η διπολική διαταραχή (γνωστή και ως μανιοκατάθλιψη), είναι μια ψυχική διαταραχή που χαρακτηρίζεται από έντονες αλλαγές στη διάθεση, συνοδευόμενες από αλλαγές στο συναισθηματικό, νοητικό και συμπεριφορικό επίπεδο. Αυτές οι αλλαγές στη διάθεση είναι πολύ πιο έντονες από τις αλλαγές που βιώνει κάθε άνθρωπος σε φυσιολογικά επίπεδα κατά τη διάρκεια μιας ημέρας. Συναισθήματα κατάθλιψης και απόγνωσης εναλλάσσονται με συναισθήματα ευφορίας και χαράς. Ενδιάμεσα από αυτές τις καταστάσεις το άτομο μπορεί να βιώνει περιόδους με ‘φυσιολογικά’ συναισθήματα.

 

Η έκταση του προβλήματος

Περίπου 1% του γενικού πληθυσμού πάσχει από διπολική διαταραχή. Τα ποσοστά βρίσκονται στα ίδια επίπεδα για τους άντρες και τις γυναίκες. Συνήθως το πρώτο επεισόδιο κατάθλιψης ή μανίας συμβαίνει προς το τέλος της εφηβείας ή την αρχή της ενήλικης ζωής. Το 80% των ανθρώπων που θα βιώσουν κατάθλιψη ή μανία, θα ξαναπεράσουν τουλάχιστον ένα επεισόδιο διπολικής διαταραχής κατά τη διάρκεια της ζωής τους.

 

Αίτια και συνέπειες

Τα ακριβή αίτια της διπολικής διαταραχής δεν είναι ακόμη γνωστά. Υπάρχουν στοιχεία ότι η κληρονομικότητα παίζει σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη της διαταραχής και ότι οι γονιδιακές καταβολές είναι πιο σημαντικές από τις περιβαλλοντικές συνθήκες. Αφορμή για ένα πρώτο επεισόδιο διπολικής διαταραχής μπορεί να είναι η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ, η έλλειψη ύπνου ή κάποιο στρεσογόνο περιστατικό.

Σε αντίθεση με τα αίτια, οι συνέπειες έχουν περιγραφεί με πολύ αναλυτικό τρόπο. Η διπολική διαταραχή μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες τόσο για τον ίδιο τον πάσχοντα όσο και για την οικογένειά του. Κατά τη διάρκεια της μανιακής φάσης το άτομο συμπεριφέρεται ακραία, μπορεί να πίνει πολύ, να φωνάζει, να ξοδεύει αλόγιστα χρήματα και να δημιουργεί με αυτόν τον τρόπο προβλήματα στον κοινωνικό του περίγυρο. Αντιθέτως, κατά τη διάρκεια ενός καταθλιπτικού επεισοδίου, το άτομο μπορεί ακόμη και να κάνει απόπειρα αυτοκτονίας. Τέλος πρέπει να αναφερθεί το γεγονός ότι το άτομο με διπολική διαταραχή πολλές φορές καταφεύγει στη χρήση αλκοόλ ή ναρκωτικών ουσιών στην προσπάθειά του να μειώσει τις μεταπτώσεις στη διάθεσή του.

 

Θεραπεία 

Οι στόχοι της φαρμακευτικής αγωγής είναι να αμβλύνει τα συμπτώματα της κατάθλιψης ή της μανίας, να μειώσει τη συχνότητα των επεισοδίων και να βοηθήσει τον πάσχοντα να αντιμετωπίσει την ασθένεια.

Οι περισσότεροι θεραπευτές συνδυάζουν την φαρμακευτική αγωγή με την ψυχοθεραπεία και κυρίως τις τεχνικές της γνωστικής συμπεριφορικής θεραπείας. Κατά τη διάρκεια ενός σοβαρού επεισοδίου κατάθλιψης ή μανίας, η νοσηλεία σε νοσοκομείο μπορεί να κριθεί απαραίτητη, ιδιαίτερα εάν το άτομο διαγνωσθεί επικίνδυνο για τον εαυτό του ή τους άλλους.

 

Φαρμακευτική αγωγή  

Στους πάσχοντες από διπολική διαταραχή σχεδόν πάντα χορηγείται 'σταθεροποιητικό’ φάρμακο με σκοπό να ελεγχθούν οι μεταβολές στη διάθεσή του. Το μειονέκτημα αυτών των φαρμάκων είναι ότι τα αποτελέσματά τους γίνονται εμφανή μετά από χρόνια χρήση. Επιπλέον, ο χρήστης αυτών των φαρμάκων πρέπει να υποβάλλεται σε συχνές αιματολογικές , κυρίως, εξετάσεις, εφόσον έχει αποδειχθεί ότι μπορούν να ασκήσουν επίδραση στον οργανισμό του .

Η χρήση ηρεμιστικών φαρμάκων είναι επίσης συχνή, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια της μανιακής φάσης. Με αυτόν τον τρόπο επιτυγχάνεται η μείωση της υπερδιέγερσης του ασθενούς. Τέλος, κατά τη διάρκεια ενός καταθλιπτικού επεισοδίου μπορούν να χορηγηθούν αντικαταθλιπτικά φάρμακα εφόσον κριθεί απαραίτητο.  

 

Ψυχοθεραπευτική προσέγγιση

Οι περισσότεροι από τους ασθενείς και τις οικογένειές τους επιθυμούν να μιλήσουν σε κάποιον ειδικό για τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν. Η συμβουλευτική μπορεί να βοηθήσει στην κατανόηση, την παραδοχή και την αντιμετώπιση των νέων συνθηκών που δημιουργούνται. Ερευνητικές μελέτες δείχνουν ότι η γνωστική συμπεριφορική θεραπεία και η οικογενειακή θεραπεία επιφέρει πολύ καλά αποτελέσματα, βοηθώντας  στην αντιμετώπιση της κατάθλιψης και του άγχους. Μερικές από τις τεχνικές που διδάσκονται και χρησιμοποιούνται είναι οι ακόλουθες :

 

        ·   Μαθαίνοντας τα πάντα για τις διπολικές διαταραχές : Είναι πολύ σημαντικό για τον πάσχοντα να γνωρίζει όσα το δυνατόν περισσότερα για την διαταραχή, τα συμπτώματα και τη θεραπεία καθώς και τις παρενέργειες της θεραπευτικής αγωγής. Με αυτή την γνώση η συνεργασία με τον θεραπευτή είναι πιο εύκολη και η θεραπεία πιο αποτελεσματική.

        ·   Δημιουργώντας καθημερινές συνήθειες και δραστηριότητες : Έχει αποδειχθεί ότι αλλαγές στον ύπνο, στις διατροφικές συνήθειες ή γενικότερα στις καθημερινές δραστηριότητες μπορούν να προκαλέσουν την έναρξη ενός νέου επεισοδίου. Μία ισορροπημένη καθημερινή δραστηριότητα με προκαθορισμένο πρόγραμμα ύπνου και γευμάτων, μπορούν να μειώσουν την συχνότητα των επεισοδίων.

        ·   Μειώνοντας το άγχος και αποφεύγοντας διεγερτικές ουσίες : Είναι πολύ σημαντικό να εντοπιστούν τα γεγονότα και οι συνθήκες κάτω από τις οποίες το άτομο έχει βιώσει άγχος κατά το παρελθόν. Με την αποφυγή τέτοιων καταστάσεων αλλά και την εκμάθηση ιδιαίτερων τεχνικών είναι εφικτό να μειωθεί το άγχος που βιώνει ο ασθενής. Εξίσου σημαντική είναι και η εκμάθηση τεχνικών για την αποφυγή της χρήσης αλκοόλ, καφεΐνης και άλλων φαρμάκων.

 

     Αναγνωρίζοντας και ελέγχοντας έγκαιρα το πρώτα συμπτώματα :  Συνήθως υπάρχουν τρία συμπτώματα κατάθλιψης και τρία συμπτώματα μανίας που προειδοποιούν τον ασθενή για ένα επικείμενο επεισόδιο. τρόποι Όταν η διάγνωση γίνει έγκαιρα υπάρχουν πιθανότητες για αποφυγή ενός επεισοδίου. Σε κάτι τέτοιο η συμβολή του θεραπευόμενου, του θεραπευτή αλλά και της οικογένειας κρίνεται απαραίτητη.